سامانه آنلاین محاسبه هزینه دادرسی
برآورد دقیق تعرفه خدمات و هزینههای دادرسی
۱. انتخاب مرجع و مرحله دادرسی
۲. انتخاب نوع دعوی یا موضوع
گزارش برآورد هزینه دادرسی
⚖️ توجه: این سامانه مطابق آخرین تعرفه و قوانین رسمی قوه قضائیه محاسبه می‌کند. هزینههای جانبی مانند کارشناسی یا اوراق الکترونیک بر حسب مورد جداگانه محاسبه میشود.
شناسنامه علمی و نظارت حقوقی سامانه
راهنمای جامع، فرمول‌ها و نحوه محاسبه هزینه دادرسی دعاوی حقوقی
هزینه دادرسی، بهای خدمات قضایی و اداری است که قانون‌گذار برای رسیدگی، نظارت و فصل خصومت در مراجع دادگستری تعیین نموده است. پرداخت این مبلغ هنگام ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ابطال تمبر، پیش‌شرط قانونی ورود به جریان دادرسی است. به موجب ماده ۵۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی (مرکز پژوهش‌های مجلس)، عدم واریز صحیح این مبالغ مانع رسیدگی ماهوی بوده و منجر به صدور اخطار رفع نقص یا رد دفتری دادخواست خواهد شد.
موضوعات و سامانه‌های محاسباتی حقوقی مرتبط:
۱. تفاوت مبنای هزینه در دعاوی مالی و غیرمالی
قانون وصول برخی از درآمدهای دولت، دعاوی حقوقی را به دو دسته کلی تقسیم نموده است:
- دعاوی مالی: پرونده‌هایی نظیر مطالبه مطالبات قراردادی، خسارات ناشی از قرارداد، اسناد تجاری و استرداد ثمن که در آن‌ها خواسته مستقیماً وجه نقد یا مال قابل ارزیابی ریالی است. تمبر قانونی این دعاوی به‌صورت درصدی از ارزش خواسته دریافت میشود.
- دعاوی غیرمالی: پرونده‌های خانوادگی (مانند طلاق، تمکین، اثبات زوجیت)، امور حسبی (حجر، نصب قیم)، دعاوی ثبتی و تخلیه ید که تمبر دادرسی آن‌ها به نرخ مقطوع ریالی محاسبه میشود.
جدول نرخ‌ها و تعرفه‌های قانونی هزینه دادرسی (بر اساس مراحل رسیدگی)
| مرجع و مرحله رسیدگی | نوع دعوی / مبنای ارزیابی | میزان هزینه قانونی |
|---|---|---|
| دادگاه بدوی (نخستین) | دعاوی مالی تا سقف ۲۰۰ میلیون ریال | ۲.۵ درصد ارزش خواسته |
| دادگاه بدوی (نخستین) | دعاوی مالی مازاد بر ۲۰۰ میلیون ریال | ۳.۵ درصد ارزش خواسته |
| تجدیدنظرخواهی و واخواهی | دعاوی مالی (نسبت به محکومبه مورد اعتراض) | ۴.۵ درصد ارزش خواسته |
| فرجام‌خواهی و اعاده دادرسی | رسیدگی در دیوان عالی کشور | ۵.۵ درصد ارزش خواسته |
| شورای حل اختلاف | دعاوی مالی در صلاحیت شورا | ۵۰ درصد تعرفه دادگاه بدوی |
| دعاوی غیرمالی و حسبی | کلیه مراجع قضایی دادگستری | تعرفه مقطوع خدمات قضایی |
۲. هزینه دادرسی در شوراهای حل اختلاف و دادگاه‌های صلح
طبق مقررات مندرج در سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران (qavanin.ir) ذیل قانون شوراهای حل اختلاف، هزینه رسیدگی به دعاوی مالی در صلاحیت شورا معادل ۵۰ درصد هزینه دادرسی در محاکم دادگستری تعیین گردیده است که مزیت اقتصادی مؤثری برای طرح دعاوی کوچک‌تر به شمار می‌رود.
۳. استرداد و مطالبه خسارات دادرسی از خوانده (ماده ۵۱۹)
به صراحت ماده ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی، خواهان این حق را دارد که در ستون خواسته، محکومیت طرف دعوی را به پرداخت کلیه «خسارات دادرسی» تقاضا نماید. این خسارت شامل هزینه ابطال تمبر دادخواست، دستمزد کارشناسان رسمی و حق‌الوکاله وکیل طبق تعرفه خواهد بود و با صدور رأی قطعی له خواهان، تماماً از اموال خوانده وصول میگردد.
۴. معافیت از پرداخت و طرح دادخواست اعسار
اگر خواهان موقتاً تمکن مالی لازم را برای پرداخت هزینه دادرسی نداشته باشد، قانون‌گذار حق تقدیم «دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی» را پیش‌بینی کرده است. ثبت این دادخواست‌ها به همراه استشهادیه محلی و مدارک مالی از طریق درگاه رسمی سامانه عدل ایران (sana.adliran.ir) و دفاتر خدمات قضایی انجام می‌پذیرد.
نیاز به بررسی دقیق پرونده و مشاوره حقوقی دارید؟
تعیین دقیق بهای خواسته، برآورد خسارات دادرسی و انتخاب مرجع صالح نقشی کلیدی در موفقیت دادخواست شما دارد. وکلای متخصص در گروه حقوقی داتیک آماده هدایت پرونده‌های شما هستند.
پرسش‌های متداول درباره هزینه دادرسی
۱. آیا هزینه دادرسی چک برگشتی با سایر دعاوی مالی متفاوت است؟
خیر؛ مطالبه وجه چک، سفته و سایر اسناد تجاری کاملاً مشمول نرخ عمومی دعاوی مالی (۲.۵٪ تا ۲۰۰ میلیون ریال و ۳.۵٪ مازاد بر آن در مرحله بدوی) هستند.
۲. نیمعشر اجرایی چیست و چه تفاوتی با هزینه دادرسی دارد؟
هزینه دادرسی در آغاز کار و هنگام ثبت دادخواست پرداخت میشود؛ در حالی که نیمعشر اجرایی (۵ درصد مبلغ محکومبه) صرفاً پس از صدور اجراییه در مرحله اجرای احکام و از محکومعلیه وصول میگردد.
۳. آیا هزینه خدمات دفاتر قضایی همان تمبر هزینه دادرسی است؟
خیر؛ هزینههای ثبت، اسکن اوراق و ارسال پیامک جزو تعرفه خدمات اداری دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است و مستقل از تمبر قانونی دادگستری محاسبه و دریافت میشود.
۴. در صورت رد دادخواست یا صدور قرار عدم استماع، آیا هزینه دادرسی پس داده میشود؟
خیر؛ هزینه دادرسی بابت بررسی پرونده و عملیات قضایی اخذ شده و حتی در صورت رد دعوا یا انصراف خواهان از دادخواست، تمبرهای واریزشده به خزانه مسترد نخواهد شد.
۵. اگر در مرحله بدوی پیروز شویم، هزینه مرحله تجدیدنظر بر عهده کیست؟
هزینه تجدیدنظرخواهی (۴.۵ درصد) را فردی که به رأی اعتراض دارد (تجدیدنظرخواه) پرداخت می‌کند؛ اما در صورت تأیید رأی به نفع شما، این مبالغ نیز به عنوان خسارت دادرسی از وی قابل مطالبه خواهد بود.